Canllawiau: beth y dylai ysgolion a cholegau ei wneud os amherir ar arholiadau neu asesiadau yn ddifrifol

Mae'r cynllun wrth gefn ar y cyd hwn ar waith i ddelio ag unrhyw amharu sylweddol a allai effeithio ar ymgeiswyr arholiadau.

Diweddarwyd 30 Tachwedd 2022

Yn berthnasol i Gymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon 

Cynnwys

  1. Cynlluniau wrth gefn
  2. Amharu ar asesiadau neu arholiadau
  3. Camau y dylech chi eu cymryd
  4. Camau y dylai’r sefydliad dyfarnu eu cymryd 
  5. Os bydd myfyrwyr yn colli arholiad neu dan anfantais yn sgil yr amharu
  6. Cyfathrebu ehangach
  7. Amharu ar allu myfyrwyr ledled y wlad i sefyll arholiadau neu asesiadau

Fe wnaethom ni ddiweddaru’r ddogfen hon ar 30 Tachwedd 2022 i adlewyrchu nad yw mesurau iechyd cyhoeddus bellach mewn grym ac y bydd arholiadau ac asesiadau yn dychwelyd fwy neu lai i’r trefniadau oedd ar waith cyn y pandemig ar gyfer 2022-2023.

Fodd bynnag, nid ydym ni wedi diweddaru'r ddogfen hon mewn ffyrdd eraill, gan fod yr ethos cyffredinol yn dal i fod yn berthnasol Bydd angen i chi sicrhau eich bod yn ymwybodol o'ch cyfrifoldebau penodol am baratoadau a chynlluniau wrth gefn lleol a chenedlaethol ar gyfer ysgolion a chyngor gan gyrff iechyd cyhoeddus perthnasol pe bai angen cyngor penodol yn ymwneud â Covid-19.

Cynlluniau wrth gefn

Mae'n ofynnol i sefydliadau dyfarnu ddatblygu, cynnal a chydymffurfio â chynllun wrth gefn ysgrifenedig manwl, i liniaru unrhyw ddigwyddiad maen nhw wedi'i nodi a allai godi. Mae hyn yn cynnwys bod â chynlluniau cyfathrebu ar gyfer partïon allanol (Amod Cydnabod Safonol A6). Dylai ysgolion a cholegau hefyd fod yn barod ar gyfer amharu posibl ar arholiadau ac asesiadau a sicrhau bod staff yn ymwybodol o'r cynlluniau hyn.

Canllawiau cyffredinol er mwyn paratoi ar gyfer argyfwng   

Amharu ar asesiadau neu arholiadau

Yn absenoldeb unrhyw gyfarwyddyd gan y sefydliad dyfarnu perthnasol, dylech wneud yn siŵr bod unrhyw arholiad neu asesiad sydd wedi'i amserlennu yn cael ei gynnal os yw'n bosibl. Gallai hyn olygu y bydd angen symud i leoliad arall. Dylech drafod trefniadau amgen gyda’ch sefydliad dyfarnu: 

  • os na ellir cynnal yr arholiad neu'r asesiad 
  • os yw disgybl yn colli arholiad neu asesiad oherwydd argyfwng neu unrhyw ddigwyddiad y tu allan i reolaeth y disgybl 

Efallai y byddwch hefyd am weld hysbysiad y Cyd-gyngor Cymwysterau (JCQ) i ganolfannau ar gynlluniau wrth gefn ar gyfer arholiadau a hysbysiad y JCQ ar baratoi ar gyfer amhariadau ar arholiadau yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon, ar gyfer cymwysterau o fewn ei gwmpas.

Camau y dylech chi eu cymryd

Cynllunio ar gyfer arholiadau 

Adolygwch gynlluniau wrth gefn ymhell ymlaen llaw cyn pob cyfres arholiadau neu asesiadau. Ystyriwch sut y byddwch yn cydymffurfio â gofynion y sefydliad dyfarnu, os caiff y cynllun wrth gefn ei ddefnyddio. 

Os amherir arnynt, dylid gwneud y canlynol: 

  1. Cysylltwch â'r sefydliad dyfarnu perthnasol a dilyn ei gyfarwyddiadau. 
  2. Cymerwch gyngor, neu dilynwch gyfarwyddiadau gan asiantaethau lleol neu genedlaethol perthnasol wrth benderfynu p'un a yw'r ganolfan yn gallu agor. 
  3. Penderfynwch a ellir sefyll yr arholiad neu'r asesiad mewn lleoliad arall, mewn cytundeb â'r sefydliad dyfarnu perthnasol, gan wneud yn siŵr bod y papurau cwestiynau neu'r deunyddiau asesu yn cael eu trosglwyddo’n ddiogel i'r lleoliad hwnnw. 
  4. Os bydd y llefydd yn gyfyngedig yno, dylid blaenoriaethu'r myfyrwyr y byddai'r oedi hwn yn cael yr effaith fwyaf ar eu cynnydd os na fyddant yn sefyll eu harholiad neu asesiad ar yr amser priodol. 
  5. Os caiff lleoliad ei wacáu yn ystod arholiad, cyfeiriwch at ddogfen y Cyd-gyngor Cymwysterau, Centre emergency evacuation procedure (Saesneg yn unig) ar gyfer cymwysterau sydd o fewn ei gwmpas. 
  6. Rhowch wybod i rieni, gofalwyr a myfyrwyr ynglŷn ag unrhyw newidiadau i amserlen yr arholiad neu'r asesiad . 
  7. Rhowch wybod i unrhyw aseswyr allanol neu drydydd partïon perthnasol ynglŷn ag unrhyw newidiadau i amserlen a/neu leoliad yr arholiad neu'r asesiad. 

 Yn dilyn yn arholiad, dylid gwneud y canlynol: 

  1. Ystyriwch a yw hyn wedi effeithio ar allu'r myfyrwyr i gwblhau'r asesiad a/neu i arddangos lefel eu cyrhaeddiad, ac os felly, dylid gwneud cais am ystyriaeth arbennig. 
  2. Cynghorwch y myfyrwyr, lle bo'n briodol, o'r cyfleoedd i sefyll eu harholiad neu asesiad yn ddiweddarach. 
  3. Sicrhewch bod y sgriptiau’n cael eu cadw dan amodau diogel. 
  4. Dychwelwch sgriptiau i’r sefydliad dyfarnu yn unol â'u cyfarwyddiadau. Peidiwch â gwneud trefniadau amgen ar gyfer trosglwyddo sgriptiau arholiad wedi'u cwblhau, oni bai bod y sefydliad dyfarnu yn dweud wrthych chi am wneud hynny. 

Camau y dylai’r sefydliad dyfarnu eu cymryd 

Cynllunio ar gyfer arholiadau: 

  1. Datblygu a chynnal cynllun ysgrifenedig wrth gefn cyfredol a chydymffurfio ag ef bob amser. 
  2. Sicrhau bod trefniadau ar waith gyda chanolfannau a thrydydd partïon eraill er mwyn eu galluogi i gynnal a dyfarnu cymwysterau yn unol â'u hamodau cydnabod. 

Os bydd achos o amharu, dylid gwneud y canlynol: 

  1. Cymryd yr holl gamau rhesymol er mwyn lleihau unrhyw effaith andwyol mewn perthynas â'u cymwysterau os amherir arnynt. 
  2. Darparu canllawiau effeithiol i unrhyw un o'u canolfannau sy'n cyflwyno'r cymwysterau. 
  3. Mewn achos o asesiad dan amodau penodol, dylai myfyrwyr ei gwblhau dan yr amodau hynny (heblaw pan fydd unrhyw addasiadau rhesymol neu ystyriaeth arbennig yn gofyn am amodau amgen). 
  4. Rhoi gwybod i'r rheoleiddwyr perthnasol yn brydlon am unrhyw ddigwyddiad a allai gael effaith andwyol ar fyfyrwyr, safonau neu hyder y cyhoedd. 
  5. Cyd-drefnu'r broses o gyfathrebu â'r rheoleiddwyr perthnasol pan fydd yr amharu wedi cael effaith ar nifer o ganolfannau neu ar ystod eang o ddysgwyr. 

Yn dilyn yn arholiad, dylid gwneud y canlynol: 

  1. Ystyried unrhyw geisiadau am ystyriaeth arbennig i'r myfyrwyr yr effeithir arnynt. Er enghraifft, y rhai a allai fod wedi colli eu gwaith a asesir yn fewnol neu'r rhai y gallai'r amharu fod wedi effeithio ar eu perfformiad mewn asesiadau ac arholiadau. 

Os bydd myfyrwyr yn colli arholiad neu dan anfantais yn sgil yr amharu

Os caiff yr amharu effaith andwyol ar rai myfyrwyr, dylai canolfannau ofyn i'r sefydliad dyfarnu wneud cais am ystyriaeth arbennig. 

Cyfrifoldeb pob sefydliad dyfarnu yw gwneud penderfyniadau ynglŷn ag ystyriaeth arbennig, hynny yw, os yw'n addas neu beidio. Efallai y bydd eu penderfyniadau'n wahanol ar gyfer gwahanol gymwysterau ac ar gyfer gwahanol bynciau. 

Gweler canllaw'r Cyd-bwyllgor Cymwysterau ar ystyriaethau arbennig (Saesneg yn unig) ar gyfer y cymwysterau sydd o fewn ei gwmpas.

Cyfathrebu ehangach

Bydd y rheoleiddwyr –  Cymwysterau Cymru  yng Nghymru, Ofqual  yn Lloegr, a  CCEA  yng Ngogledd Iwerddon – yn rhannu gwybodaeth amserol a chywir yn ôl yr angen gyda sefydliadau dyfarnu, adrannau o'r llywodraeth a rhanddeiliaid eraill.  

Bydd yr  Adran Addysg  yn Lloegr, yr  Adran Addysg  yng Ngogledd Iwerddon a  Llywodraeth Cymru  yn rhoi gwybod i weinidogion perthnasol y llywodraeth cyn gynted ag y daw i’r amlwg y bydd amharu lleol neu genedlaethol sylweddol; ac yn sicrhau y byddan nhw’n cael eu diweddaru tan i'r mater gael ei ddatrys. 

Bydd sefydliadau dyfarnu yn rhoi gwybod i Wasanaeth Derbyn y Prifysgolion a’r Colegau (UCAS) a'r Swyddfa Ceisiadau Ganolog  (CAO) am unrhyw effaith a gaiff yr amharu ar eu terfynau amser ac yn trafod dilyniant y myfyriwr i addysg bellach ac addysg uwch. 

Bydd sefydliadau dyfarnu yn rhoi gwybod i gyrff proffesiynol perthnasol neu grwpiau cyflogwyr os bydd yr amharu yn effeithio arnynt yn benodol.  

Amharu ar allu myfyrwyr ledled y wlad i sefyll arholiadau neu asesiadau

Barn y llywodraethau yng Nghymru, Lleogr a Gogledd Iwerddon yw bod addysg yn 2022 i 2023 wedi dychwelyd i normal. Mae ysgolion ar agor a bydd arholiadau ac asesiadau yn cael eu cynnal yn haf 2023.

Gan fod addysg wedi’i datganoli, mewn achos o unrhyw amharu cenedlaethol eang parhaus ar arholiadau neu asesiadau, bydd adrannau'r llywodraethau cenedlaethol yn cyfathrebu â rheoleiddwyr, sefydliadau dyfarnu a chanolfannau cyn ei gyhoeddi. Bydd rheoleiddwyr yn darparu cyngor i adrannau'r llywodraethau ar oblygiadau ar gyfer arholiadau ac asesiadau gan gynnwys amserlenni arholiadau. 

Ym mis Tachwedd 2022, cyhoeddodd Ofqual a’r Adran Addysg yn Lloegr benderfyniadau yn dilyn ymgynghoriad ar wytnwch y sector cymwysterau ar gyfer arholiadau penodol a ddyfernir yn Lloegr yn haf 2023. Mae Ofqual wedi cyhoeddi Canllawiau i ysgolion, colegau a chanolfannau arholi eraill ar gasglu tystiolaeth o berfformiad myfyrwyr ar gyfer myfyrwyr sy’n sefyll arholiadau ac asesiadau TGAU, UG a Safon Uwch, y Dyfarniad Uwch Estynedig a chymwysterau Prosiect i gefnogi gwydnwch yn y system arholiadau yn Lloegr yn 2023.

Ym mis Rhagfyr 2022, cyhoeddodd Cymwysterau Cymru Ganllawiau ar drefniadau asesu wrth gefn ar gyfer cymwysterau TGAU, UG a Safon Uwch Cymeradwy i helpu canolfannau i baratoi ar gyfer canslo cyfresi arholiadau yn y dyfodol, sy’n anhebygol o ddigwydd.

Mae Adran Addysg y DU wedi diweddaru ei chanllawiau ar fynd i’r afael â streic mewn ysgolion yn Lloegr yng ngoleuni’r gweithredu diwydiannol yn 2023. Mae’r canllawiau’n argymell y dylai ysgolion roi blaenoriaeth i gynnal arholiadau ac asesiadau ar unrhyw ddiwrnodau streic, a dylent adolygu eu cynlluniau wrth gefn i sicrhau bod hyn yn digwydd. Dylai ysgolion, colegau a chanolfannau arholi eraill siarad â'r cyrff dyfarnu perthnasol os ydynt yn disgwyl unrhyw amhariad a allai effeithio ar sefyll arholiadau ac asesiadau.

Byddwn yn diweddaru'r dudalen hon gydag unrhyw gysylltiadau perthnasol pellach yn ôl yr angen pe bai amharu cenedlaethol yn digwydd.