Graddau, marciau ac unedau UG – pam nad oes datrysiad hawdd

Gyda’r cyfyngiadau symud yn dal i fod mewn grym, rydw i wedi cymryd peth amser i fynd dros y wybodaeth rydyn ni wedi'i rhannu hyd yn hyn a'r ymholiadau rydyn ni wedi'u trafod yn ystod yr wythnosau diwethaf.

Gan Philip Blaker, Prif Weithredwr, Cymwysterau Cymru 

Rydyn ni wedi gwneud llawer iawn o gynnydd, ac mae pobl wedi diolch i ni am hynny. Ond mae mwy o gwestiynau i'w hateb er mwyn helpu pobl i ddeall pam ein bod wedi gwneud rhai penderfyniadau. 

Felly rwy'n manteisio ar y cyfle hwn i rannu ein rhesymeg y tu ôl i un o'r cwestiynau mwyaf cyffredin. 

Bydd dysgwyr a gofrestrwyd ar gyfer graddau UG yr haf hwn yn cael gradd wedi'i chyfrifo yn seiliedig ar wybodaeth a ddarperir gan eu hysgol neu goleg. Fodd bynnag, ni fydd y graddau hyn yn cael eu defnyddio fel rhan o'r dyfarniad Safon Uwch llawn yr haf nesaf, ac mae pobl wedi gofyn am y rheswm dros hyn. 

Mae'r ateb yn gysylltiedig â'r prosesau penodol sydd eu hangen i gyfrifo gradd Safon Uwch. 

Fel arfer caiff gradd Safon Uwch ei chynhyrchu gan ddefnyddio cyfuniad o farciau o asesiadau UG ac U2 ar lefel uned 

Gan y gallai fod y mymryn lleiaf o wahaniaeth o ran lefel yr her rhwng unedau mewn gwahanol gyfresi, caiff marciau uned eu trosi’n Raddfa Marcio Unffurf (GMU). Cyfunir y marciau a gafwyd ym mhob uned i gynhyrchu'r canlyniad Safon Uwch cyffredinol.  

Ni all hyn ddigwydd yn yr un modd yr haf nesaf gan fod arholiadau'r haf hwn wedi cael eu diddymu ac ni fydd data am farciau ar lefel uned ar gael. 

Yr haf hwn, gofynnwyd i ysgolion a cholegau ddarparu'r radd y credant y byddai eu dysgwyr yn fwyaf tebygol o fod wedi'i chyflawni pe byddent wedi sefyll yr arholiadau yn ôl yr arfer, ac i ddarparu trefn restrol ar gyfer pob dysgwr o fewn pob gradd. 

Yna, caiff y data asesu canolfannau hyn ei ddefnyddio mewn model safoni ystadegol, er mwyn caniatáu ar gyfer gwahaniaethau o ran llymder neu haelioni gan wahanol ganolfannau. Bydd hyn wedyn yn cynhyrchu graddau 'wedi'u cyfrifo' a fydd yn cael eu dyfarnu i ddysgwyr a'u defnyddio ar gyfer tystysgrifau. 

Mae'r wybodaeth sy'n cael ei chasglu o ganolfannau a'r dyfarniad cymhwyster terfynol ar gyfer yr haf hwn ar lefel graddau, nid marciau. Ni fyddai wedi bod yn rhesymol gofyn i ganolfannau ddarparu marciau gwirioneddol ar gyfer dysgwyr yr haf hwn. 

O ystyried na fydd unedau UG wedi’u cyfrifo yn darparu marciau ar gyfer haf nesaf, bu'n rhaid i ni ystyried ffyrdd eraill o ddyfarnu'r Safon Uwch yn haf 2021. Y brif broblem yw na all gradd gael ei throsi’n farc uned gan fod graddaun cwmpasu ystod o farciau o fewn GMU 

Byddai'n annheg penderfynu'n fympwyol y gellir trosi gradd haf 2020 yn farc GMU ar frig, gwaelod neu ganol yr ystod marciau sydd ar gael gan y byddai rhai dysgwyr yn cael mantais neu dan anfantais pan fydd graddau Safon Uwch yn cael eu cynhyrchu. 

Dyna pam, er mwyn gwneud y broses yn deg i bob dysgwr, bod dau opsiwn ar gael ar gyfer Haf 2021: gall dysgwyr naill ai sefyll eu hunedau U2 yn unig neu gallant sefyll eu hunedau UG ac U2. 

Os dewisir yr opsiwn cyntaf, yna defnyddir dulliau ystadegol sy'n cysylltu perfformiad mewn unedau U2 â pherfformiad mewn unedau UG i gyfrifo'r marciau y byddai'r disgyblion yn fwyaf tebygol o fod wedi'u cyflawni yn yr unedau UG.  

Mae hyn yn bosibl oherwydd bod perthynas ystadegol glir rhwng perfformiad mewn unedau gwahanol. Mae hwn yn ddull profedig a ddefnyddir i ddyfarnu gradd os nad yw dysgwr wedi gallu sefyll asesiad uned oherwydd salwch.  

Os dewisir yr ail opsiwn, yna dyfernir y canlyniad gorau o’r naill opsiwn neu’r llall. 

Os yw dysgwr UG yn dewis peidio â symud ymlaen ymhellach, bydd y radd UG a gyfrifir yr haf hwn yn ei alluogi i symud ymlaen i lwybrau eraill megis hyfforddiant, cyflogaeth neu fynychu ysgol neu goleg arall. Mae hefyd yn darparu gradd y gellir ei defnyddio mewn ceisiadau UCAS. 

Rwy’n gobeithio bod hyn yn helpu pawb i ddeall pam mai dyma'r ateb tecaf mewn sefyllfa sy’n anodd iawn i bawb. 

Cyhoeddwyd 23 Ebrill 2020