Effaith COVID-19 ar dderbyniadau prifysgolion

Ym mhob cwr o Gymru, mae teuluoedd yn meddwl am y dyfodol – boed hynny'n waith, astudio neu agweddau eraill ar eu bywydau.

rob-e.jpg  Gan Robert Evans, Rheolwr Ymgysylltu Strategol, Cymwysterau Cymru

Bydd darpar fyfyrwyr a'u teuluoedd eisiau gwybod sut y bydd y coronafeirws yn effeithio ar ddilyniant i addysg uwch (AU), wrth i ddysgwyr ledled y DU baratoi i dderbyn eu graddau sydd wedi'u cyfrifo ym mis Awst. Gan gydnabod y cyfnod digynsail i bawb, mae Prif Weithredwr UCAS, Clare Marchant, yn croesawu'r penderfyniad i ddyfarnu graddau yr haf hwn, gan ddweud:

'Mae'n hanfodol ar gyfer eu haddysg a'u gyrfaoedd yn y dyfodol bod myfyrwyr yn derbyn set o ganlyniadau arholiad teg a chyfiawn.

Bydd y dystiolaeth orau sydd ar gael yn yr amgylchiadau eithriadol yn cael eu defnyddio i ddyfarnu graddau a fydd yn aros gyda myfyrwyr am flynyddoedd i ddod.

I'r rheiny sy'n gwneud cais i gael addysg uwch, yr ydym yn disgwyl iddynt gael eu trin yn deg ac yn gyson, ac i brifysgolion a cholegau ystyried y graddau hyn yn yr un modd ag unrhyw gymwysterau o flynyddoedd blaenorol.

Dros y misoedd diwethaf, mae prifysgolion wedi ymateb gyda phob brys, i gynnig dysgu ar-lein. Bydd y profiad i israddedigion y flwyddyn nesaf yn parhau i gynnwys dysgu cyfunol, a phwy a wyr beth a ddaw yn y dyfodol? Mae prifysgolion yn manteisio ar y gwersi a ddysgwyd o'u profiadau hyd yma cyn blwyddyn academaidd 2020-21, gan ymgorffori arfer technolegol ac – o ganlyniad anfwriadol – yn paratoi myfyrwyr yn well ar gyfer y byd gwaith newydd.

Hyd yn oed cyn yr argyfwng presennol, gwelwyd tueddiadau a phwysau clir ar addysg uwch a oedd yn dylanwadu ar dderbyniadau. Un o'r prif ffactorau sy'n sbarduno newid fu'r gostyngiad sylweddol yn nifer y bobl ifanc 18 oed dros nifer o flynyddoedd ym mhoblogaeth y DU. Mae hyn wedi creu 'marchnad i brynwyr', sy'n newid ymddygiad y 'prynwr a'r gwerthwr'.

Un o ganlyniadau mwyaf dadleuol y cystadlu ffyrnig am fyfyrwyr yw'r cynnydd esbonyddol yn nifer y cynigion diamodol (yn codi o 2,985 yn 2013 i 137,700 yn 2019). Derbyniodd bron i 40% o ymgeiswyr gynnig diamodol yn 2019. Yn dilyn cynnydd enfawr yn nifer y cynigion diamodol ar ddechrau’r pandemig coronafeirws, bu pwysau parhaus ar brifysgolion i leihau nifer y cynigion o'r fath, er mwyn sicrhau nad yw myfyrwyr yn teimlo o dan bwysau i wneud penderfyniad cyflym, a allai yn y pen draw fod yn rhai nad ydynt er eu lles gorau.

Mae prifysgolion yn parhau i ehangu cyfranogiad, gyda rhai o'r prifysgolion mwyaf dethol yn y DU yn benderfynol o ehangu mynediad. Mae eu hymatebion yn cynnwys cyflwyno amrywiaeth o weithdrefnau a gweithgareddau i wneud iawn am anghydraddoldebau addysgol, cefnogi dysgwyr o ardaloedd llai cefnog a'r rheiny y gallai eu hamgylchiadau personol fod wedi eu hatal rhag cyrraedd eu potensial llawn.

Mae'r dull y mae prifysgolion yn ei ddefnyddio i lenwi unrhyw lefydd sydd ar gael o hyd  yn cael ei alw'n 'clirio'. Yn y blynyddoedd diwethaf, mae wedi dod yn ddull poblogaidd o ymgeisio, ac amcangyfrifir y gallai fod cynifer â 50,000 o leoedd ar gael yr haf hwn. Mae UCAS yn parhau i wella'r opsiynau clirio, gan alluogi dysgwyr i fanteisio ar gyfleoedd newydd i glirio drwy roi cynnig mwy personol iddynt, wedi'i hidlo i adlewyrchu diddordebau a dewisiadau unigol y myfyriwr.

P 'un a oes gan fyfyrwyr gynnig amodol neu ddiamodol, mae prifysgolion bellach yn rhoi cyfle iddynt newid eu cwrs ar ôl cyflwyno eu cais. Mae hyn yn golygu bod gan fyfyrwyr fwy o reolaeth dros eu cais nac erioed o'r blaen.

Yn y cyfamser, mae sibrydion ar led bod llawer o ddysgwyr eisoes wedi penderfynu gohirio am flwyddyn, er bod UCAS yn dweud mai ychydig iawn sydd wedi gweithredu hyn hyd yma. Mae'n hanfodol bod myfyrwyr yn gwneud penderfyniad ystyriol, gan bwyso a mesur manteision ac anfanteision gohirio. Yn amlwg, bydd tymor yr hydref (ac efallai'r  flwyddyn academaidd gyfan) yn wahanol i'r profiad prifysgol arferol. Fodd bynnag, mae'n werth cofio nad yw 'gwahanol' o anghenraid yn golygu gwaeth: mae ond yn golygu 'yn wahanol i'r disgwyl'.

Os yw myfyrwyr yn penderfynu gohirio, mae angen iddynt ystyried eu hopsiynau'n ofalus, oherwydd ei bod yn debygol y bydd cyfleoedd traddodiadol ar gyfer blwyddyn allan megis interniaethau, cyflogaeth neu deithio – yn gyfyngedig hyd y gellir rhagweld. 

Gyda niferoedd myfyrwyr rhyngwladol yn debygol o ostwng, a'r boblogaeth 18 oed ar ei phwynt isaf cyn mynd ar ei fyny yn 2021, efallai mai 2020 yw’r amser gorau erioed i wireddu uchelgais i fynd i’r brifysgol. Mae'n debygol y bydd y galw am fyfyrwyr yn ddigynsail, ac mae prifysgolion hefyd wedi dweud y byddant yn 'hyblyg' gyda chofrestriadau eleni, gan gadw mewn cof y pandemig yr ydym i gyd yn byw ynddo.

Wrth sgwrsio â phrifysgolion, mae'n amlwg i mi nad yw'r croestoriad o ddemograffeg a chyfleoedd erioed wedi bod mor ffafriol i fyfyrwyr gael mynediad at addysg uwch. Bydd prifysgolion yn edrych ymlaen yn eiddgar at groesawu’r grŵp nesaf o fyfyrwyr a dderbynnir, ond i ddysgwyr yng Nghymru, mae cyfleoedd gwych o'u blaenau.

Cyhoeddwyd 18 Mehefin 2020