Cynllunio’r llwybr i TGAU, UG a Safon Uwch yr haf nesaf

Wrth i ysgolion a cholegau ddychwelyd a dechrau cynllunio ar gyfer mis Medi, rydym yn gwybod bod awydd brwd am eglurder ar gymwysterau’r flwyddyn academaidd nesaf.

exam Gan Kerry Davies, Pennaeth Safonau, Cymwysterau Cymru

Fe wnaethom rannu syniadau cynnar ar hyn ychydig wythnosau yn ôl (ychwanegu linc) ac rydym yn deall bod dysgwyr, teuluoedd, ysgolion a cholegau yn poeni ac eisiau gwybod mwy.  

Nid oes unrhyw un yn gwybod eto beth sydd o'n blaenau yn y flwyddyn academaidd nesaf. Mae canolfannau'n paratoi ar gyfer mis Medi, ond bydd y cyd-destun iechyd cyhoeddus yn parhau i fod yn ansefydlog am gryn amser ac mae angen i ni i gyd fod yn ymwybodol o'r ffaith y gall pethau newid yn gyflym iawn. 

Mae hyn yn gwneud y gwaith o gynllunio ar gyfer y flwyddyn nesaf yn anodd i bob un ohonom, ond rydym yn parhau i weithio gyda CBAC ar wahanol senarios, ac i drafod materion a phryderon gyda rheoleiddwyr eraill a Llywodraeth Cymru. Mae'r sefyllfa'n parhau i fod yn gymhleth ac nid oes unrhyw atebion hawdd a chyflym.  

Ar wahân i gymwysterau, rhaid inni gofio bod dysgu cyfoethog o safon uchel wrth wraidd addysg dda, ac y dylai cynllunio ar gyfer hynny fod yn digwydd o hyd, pa bynnag gynigion a wnawn. Er hynny, deallwn fod cymwysterau'n werthfawr a'u bod yn bwysig ar gyfer datblygiad pobl ifanc. 

Er nad oes gennym gynigion terfynol i'w rhannu gyda chi eto, roeddem o'r farn y gallai fod yn ddefnyddiol rhannu rhai enghreifftiau o'r meysydd yr ydym yn edrych arnynt, fel y gallwch ddeall yr heriau a'r angen am feddwl yn ofalus. 

Fel y rheoleiddiwr ar gyfer cymwysterau yng Nghymru, mae angen i ni sicrhau bod cymwysterau'n parhau i ddiwallu anghenion rhesymol dysgwyr a diogelu hyder y cyhoedd yn ein system gymwysterau. Mae yna ffin denau rhwng gwneud addasiadau i gefnogi dysgwyr sydd wedi colli rhywfaint o amser addysgu wyneb yn wyneb a newid cymhwyster cymaint fel nad yw bellach yn ddibynadwy, yn ddilys ac yn gredadwy. 

Mae angen i ni ystyried y ffaith y bydd yn rhaid addasu rhai asesiadau, oherwydd ymbellhau cymdeithasol. Rhaid inni ystyried y ffaith y gall amharu ar addysgu a dysgu barhau yn nhymor yr hydref. Yn olaf, rydym hefyd yn ymwybodol iawn bod y tarfu hwn yn effeithio llawer mwy ar rai dysgwyr nag eraill.   

Posibiliadau TGAU  

Rydym wedi bod yn ystyried rhai opsiynau posibl sy'n cynnwys lleihau cynnwys cymwysterau a/neu addasu asesiadau. Mae yna hefyd rai newidiadau ehangach a allai gefnogi canolfannau a dysgwyr, yn ogystal â'r hyn y gellir ei wneud gyda chymwysterau.  

Amlinellir rhai o'r opsiynau rydym yn eu hystyried ar gyfer TGAU yn y tabl.  

Addasiadau POSIBL i TGAU ar gyfer haf 2021 

 

Manteision 

Risgiau/heriau 

Mae lleihau cynnwys ar draws y cymhwyster yn ystyried y tarfu ar addysgu a dysgu, wrth gynnal natur eang y TGAU.  

  

Gallai hyn fod yn gymhleth i'w gyflwyno a gallai beri dryswch i ganolfannau ac i ddysgwyr.  

Byddai hyn yn gofyn am addasu llawer o'r strwythur asesu a gallai wneud pennu safonau yn anoddach.  

Gall trefn addysgu pob cymhwyster amrywio o ysgol i ysgol. Mae hyn yn golygu y gallai tynnu testun helpu rhai canolfannau, ond nid rhai eraill.   

Yn ogystal â bod yn sylfaenol ddefnyddiol, mae angen rhai elfennau o'r cynnwys er mwyn symud ymlaen i UG neu Safon Uwch, felly ni ellir eu dileu.   

Gallai cyflwyno rhai opsiynau o fewn arholiadau/asesiadau helpu canolfannau sydd wedi dysgu cynnwys mewn gwahanol drefn. 

Gallai caniatáu dewisoldeb effeithio ar safonau a materion cymaroldeb neu fod yn ddryslyd i ganolfannau ac i ddysgwyr.  

Gallai fod mwy o risg o gamgymeriadau wrth gwblhau'r asesiad. 

Caiff deilliannau dysgu ac amcanion asesu eu cwmpasu'n wahanol mewn gwahanol gymwysterau e.e. gall un uned gwmpasu un deilliant dysgu, ond gall unedau eraill gyfrannu at ddeilliannau dysgu lluosog. 

Gallai newidiadau i asesiadau gynyddu risgiau diogelwch a'r risg o wallau wrth gynhyrchu papurau cwestiynau. 

Mae cael gwared ar unedau cyfan yn hytrach na chynnwys wedi'i wasgaru ar draws y cymhwyster yn symlach i'w weithredu i ganolfannau, ac i'w ddeall i ddysgwyr.  

Byddai hefyd yn golygu llai o risgiau diogelwch neu risgiau o wallau, na dulliau eraill.  

Mae llai o heriau gweithredol a llai o risgiau o ran gosod safonau.  

Mae'n anodd penderfynu pa unedau i’w dileu os yw ysgolion yn cyflwyno cynnwys ar wahanol adegau.   

Mae rhai unedau'n dibynnu ar ddysgu o unedau cynharach, ac mae angen ystyried hyn wrth benderfynu beth i'w ddileu.   

Gallai cael gwared ar rai unedau beryglu newid lefel galw'r cymhwyster, yn fwy nag eraill.  

Gallai cael gwared ar unedau cyfan gael gormod o effaith ar gwmpas yr amcanion asesu.   

Gallai lleihau neu ddileu unedau Asesu Diarholiad helpu gyda rhai cymwysterau TGAU gan y gallai Asesiadau Diarholiad sy’n gofyn am waith grŵp neu adnoddau arbenigol a chyfarpar fod yn anodd os yw rheolau ymbellhau cymdeithasol yn parhau. Mae cwblhau rhai tasgau Asesu Diarholiad yn cymryd llawer o amser, felly mae'n caniatáu ar gyfer colli amser addysgu.  

Mae perygl y bydd rhai dysgwyr dan anfantais yn fwy nag eraill os bydd gormod yn cael ei newid - mewn rhai cymwysterau, mae Asesu Diarholiad yn hanfodol i natur y TGAU a'r agwedd y mae dysgwyr yn ei mwynhau fwyaf ac yn gwneud orau ynddi. Efallai mai dyna'r prif reswm y cymerwyd y cymhwyster TGAU. 

Mae perygl y byddai gormod o newid yn effeithio ar ddysgu blaenorol a'r sgiliau sy'n ofynnol ar lefel UG neu Safon Uwch. 

 

Safon UG a Safon Uwch 

O ran cymwysterau UG a Safon Uwch, mae'n rhaid i ni gydbwyso'r holl agweddau a amlinellwyd uchod gyda'r angen allweddol i ni ystyried y cynlluniau ar gyfer UG a Safon Uwch y tu allan i Gymru. 

Mae cynnwys cymwysterau Safon Uwch wedi parhau'n fwy tebyg ar draws awdurdodaethau'r DU na chymwysterau TGAU ers cyflwyno'r cymwysterau diwygiedig.  Mae cymwysterau Safon Uwch yn gymwysterau pwysig a bydd dysgwyr o Gymru yn cystadlu â dysgwyr o Loegr ac o fannau eraill am leoedd mewn prifysgolion ac am swyddi, a rhaid i ni sicrhau bod ein cymwysterau Safon Uwch yn parhau i fod yn ddibynadwy. 

Er y gallwn dybio bod lefelau uwch o aeddfedrwydd o ran dysgwyr UG a Safon Uwch yn golygu bod dysgu annibynnol a chyfunol yn fwy ymarferol nag efallai ar lefel TGAU, mae angen i ni hefyd sicrhau nad yw ein dysgwyr o dan anfantais o'u cymharu ag eraill. 

Addasiadau posibl eraill a allai fod o gymorth 

Yn ogystal ag ystyried opsiynau sy'n gysylltiedig â chymwysterau, mae nifer o feysydd ehangach eraill hefyd, y mae rhai ohonynt y tu allan i'n pwerau, y gellid eu hystyried. Mae’r rhain yn cynnwys: 

  • Amserlen yr arholiadau – gallai amseru a hyd y gyfres arholiadau helpu i roi rhywfaint o amser addysgu a dysgu yn ôl.  
  • Ystyried unrhyw ofynion cenedlaethol ar y cwricwlwm a astudiwyd mewn ysgolion yn 2020/21 
  • Adolygu nifer y cymwysterau y mae dysgwyr yn bwriadu eu cymryd. 

Amharu parhaus a achosir gan Covid-19 

Yn ogystal â'r uchod, rydym hefyd yn gweithio ar opsiynau ar gyfer senarios a allai olygu newidiadau arall i arholiadau yn haf 2021, o ganlyniad i gynnydd pellach mewn cyfraddau heintio Covid-19 yn yr hydref neu'r gwanwyn, gan arwain at gau ysgolion a cholegau ymhellach. 

Yn yr opsiynau hynny byddwn yn edrych ar ffyrdd o gefnogi ymhellach gynhyrchu graddau asesu canolfannau a gorchmynion rheng, pe bai'n rhaid eu defnyddio mewn rhai achosion, neu ym mhob achos, yn haf 2021 

Rydym yn ymwybodol o'r effaith bosibl y gallai tarfu pellach ei chael ar grwpiau blwyddyn mewn ysgolion a cholegau yn y dyfodol a byddwn hefyd yn ystyried y materion hynny yn ôl yr angen.    

Y camau nesaf 

Bydd CBAC yn rhannu gwybodaeth ac yn ymgysylltu ar gynigion o ran newidiadau i gymwysterau cyn bo hir. Byddwn yn parhau i rannu'r wybodaeth ddiweddaraf ym mis Gorffennaf.