Blwyddyn 10, Blwyddyn 12 - Rydym yn eich clywed

Dyw magu plant erioed wedi bod yn hawdd, ond mae gwneud hynny yn ystod pandemig yn rhywbeth hollol wahanol eto.

Gan Kate Stokes Davies, Cyfarwyddwr Cyswllt Cyfarthrebu a Rhanddeiliaid, Cymwysterau Cymru 

I'r rhai ohonom sydd â phlant un eu harddegau, mae'n debyg bod digon wedi bod ar ein meddyliau hyd yn oed cyn i Covid-19 ein taro. A phan gaewyd yr ysgolion a chanslo arholiadau roedd pawb yn teimlo ar goll braidd - er ein bod yn gwybod mai dyna’r peth iawn i’w wneud. Nawr, a ninnau'n gwybod bod ysgolion yn ail-agor, mae llawer o gwestiynau yn dal i fod.  

Y mis diwethaf, buom yn ymgynghori ar ein trefniadau ar gyfer yr haf hwn, gan ofyn i bawb sydd â diddordeb i rannu eu syniadau. Cafwyd dros 4,000 o ymatebion, a dros hanner ohonynt gan ddysgwyr.  Nes ymlaen yn y mis byddwn yn cyhoeddi crynodeb o'r hyn a glywsom a'r penderfyniadau a wnaed.   

Roedd rhai cyfranwyr yn awyddus i rannu eu barn am agweddau penodol eraill y tu hwnt i'n cwestiynau ymgynghori hefyd, gan gynnwys y sefyllfa i'r rhai ym Mlwyddyn 12 (UG) a Blwyddyn 10 (unedau TGAU).   

Fel mam i ddysgwyr yn eu harddegau - un ym Mlwyddyn 10 a’r llall ym Mlwyddyn 12 - rwy'n gwybod o brofiad pa mor anodd yw’r cyfnod hwn i deuluoedd wrth iddynt geisio gwneud synnwyr o'r llwybr ymlaen. Yn ein tŷ ni, fyddai neb byth wedi credu y byddai hiraeth am bethau fel adolygu ac arholiadau - ddim nes nad oedd pethau yma’n opsiwn bellach.   

Os yw’ch cartref chi’n rhannu’r un pryderon, dyma'r peth pwysicaf y mae angen i chi ei wybod: mae pob un ohonom o fewn y system gymwysterau yng Nghymru yn deall pa mor aflonyddgar yw Covid-19. Mae gennym nifer o arbenigwyr gwych sy’n gweithio’n ddiwyd i ganfod datrysiadau effeithiol i’r sefyllfa gymhleth hon, a tegwch sy’n eu harwain yn eu gwaith. Rwyf wedi gweld eu hangerdd fy hun, yn gweithio’n galed i ddod o hyd i'r llwybr ymlaen.  

I'n teulu ni, fel llawer o rai eraill, y brif rwystredigaeth oedd y teimlad nad oedd y blynyddoedd ysgol hynny wedi cael eu haeddiant. Byddai Blynyddoedd 11 a 13 yn derbyn graddau ac yn gallu ymlacio ychydig o wybod hynny.  Yn y cyfamser, ar ôl yr holl waith caled, ni fyddai Blwyddyn 10 yn cael graddau ar gyfer unedau ac ni fyddai graddau UG yn cyfrif tuag at ganlyniadau'r flwyddyn nesaf. Pam ddim?

Mae rhesymau cadarn iawn dros hynny, ac rydym wedi’u hegluro yn y blog hwn ar gyfer lefel UG a’r un yma ar gyfer unedau TGAU. Yn fyr, er mwyn gallu cyfrifo canlyniadau’r haf hwn mae’r byrddau arholi angen barn athrawon ar raddau. Nid ydynt yn gofyn am union farciau oherwydd byddai hynny'n gais annheg a fyddai'n arwain at ddata annibynadwy. O ran canlyniadau unedau TGAU ac UG, bydd marciau penodol a gafwyd mewn arholiadau yn cyfrannu at y radd TGAU a Safon Uwch derfynol, ond nid yw graddau bras yn ddigon manwl gywir i’w defnyddio, ac ni allwn eu trosi’n farciau penodol trwy eu trefnu yn ôl ranc. 

Mewn gwirionedd, mae’n rhaid i ni weithio o fewn cyfyngiadau’r wybodaeth sy’n gennym, a hynny gan amddiffyn y system gymwysterau. Mae amddiffyn yn golygu cynnal cywirdeb graddau a gwerth cymwysterau, waeth pa flwyddyn y cânt eu dyfarnu – sydd yn y pen draw yn helpu i ddiogelu safonau a diogelu dysgwyr y gorffennol, y presennol, a'r dyfodol.  

Ond mae'n bwysig deall nad dyma ddiwedd y gân. Rydym yn cydweithio’n agos â CBAC er mwyn ystyried yr haf nesaf yn ofalus, pan fydd yr un dysgwyr ar fin sefyll eu harholiadau Safon Uwch a TGAU. Nid oes unrhyw un yn gwybod eto beth ddaw yn ystod y 12 mis nesaf, felly rydym yn cynllunio ar gyfer ystod o senarios. Bydd angen i ni ystyried addasiadau, wedi'u cydbwyso'n ofalus iawn â'r angen i amddiffyn cyfanrwydd y cymwysterau. Y tric fydd addasu heb danseilio hygrededd. 

Mae'n rhy gynnar i ddweud beth ddylem ni ei ddisgwyl yr haf nesaf, ond rydym yn deall pa mor gythryblus yw’r cyfnod hwn i ddysgwyr, wrth i ganolfannau orfod symud yn gyflym at ddysgu o bell a dysgu cyfunol. Mae'r blog hwn yn amlinellu rhai o'r pethau rydyn ni wedi bod yn meddwl amdanyn nhw wrth i ni gynllunio ar gyfer y dyfodol. 

I deuluoedd ledled Cymru, bydd y tarfu'n parhau am lu o resymau ac rydym oll eisiau gwybod 'beth nesaf?' Rydym yn gweithio ar ystod eang o gymwysterau galwedigaethol a phrentisiaethau hefyd yn ogystal â TGAU, UG, a Safon Uwch.  Mae bywydau ein pobl ifanc yn teimlo'n arbennig o ryfedd ac mae cymaint o agweddau ansicr yn eu dyfodol.   

Rydym am iddynt wybod ein bod yma ac ein bod ni’n deall. Er na all neb gynnig atebion perffaith yn y cyfnod anghyffredin hwn, rydym yn gwneud popeth o fewn ein gallu i helpu pob dysgwr ar eu taith. 

Cyhoeddwyd 9 Mehefin 2020