Adroddiad yn ymchwilio i gymwysterau ar gyfer adeiladu a’r amgylchedd adeiledig

Dydd Iau 08 Chw 2018

Mae Cymwysterau Cymru wedi cyhoeddi cyfres o argymhellion yn dilyn ymchwiliad pwysig i ystod ac ansawdd y cymwysterau sydd ar gael yn y diwydiant adeiladu a’r amgylchedd adeiledig.

Un agwedd a amlygwyd yn yr adroddiad – sy’n dwyn y teitl Adeiladu’r Dyfodol – yw’r posibilrwydd o gyflwyno cymwysterau newydd yn y sector Adeiladu a’r Amgylchedd Adeiledig (AAA).

"Dyma un o sectorau cyflogaeth blaenoriaethol y wlad," meddai awdur yr adroddiad, y Cyfarwyddwr Cyswllt Cassy Taylor. "Amcangyfrifir bod tua 13,000 o gwmnïau Adeiladu a'r Amgylchedd Adeiledig yng Nghymru yn cyflogi dros 130,000 o bobl ac yn cyfrannu 6.5 y cant o Werth Ychwanegol Gros y wlad.

"Gwnaeth ein tîm o adolygwyr dreulio 15 mis yn cyfweld â chyflogwyr, addysgwyr a dysgwyr yn fanwl er mwyn cael eu barn am gyflwr cymwysterau yn y sector Adeiladu a'r Amgylchedd Adeiledig cyn llunio cyfres o gasgliadau.

"Gellir nawr graffu ar ein hadroddiad manwl a byddwn yn gwahodd pawb sy'n ymwneud â'r sector, o ddysgwyr i gyflogwyr, i leisio eu barn am ein canfyddiadau."

Mae cynigion allweddol yr adroddiad yn cynnwys y canlynol:

  • comisiynu cymwysterau newydd ar lefel sylfaen a chynyddol, gan sicrhau bod gan bob cymhwyster lwybrau crefft-benodol ar gyfer dysgwyr rhwng 16 a 19 oed ar raglenni dysgu amser llawn mewn adeiladwaith a gwasanaethau adeiladu ym maes addysg bellach;
  • yr angen i gomisiynu cymhwyster prentisiaeth newydd ar gyfer y sector.

"Er ein bod yn tynnu sylw at y pryderon a godwyd gan gyflogwyr, dysgwyr a darparwyr addysg bellach, nid ydym am feirniadu neb, ond, yn hytrach, dynnu sylw at faterion y gellir eu gwella er budd pawb yn y sector," meddai Cassy.

Mae'r canlynol ymhlith rhai o'r materion y tynnir sylw atynt yn yr adroddiad:

  • gall y derminoleg a ddefnyddir mewn rhai asesiadau ysgrifenedig a gynhyrchir gan gyrff dyfarnu fod yn anodd ac yn eithaf cymhleth, ac yn wahanol i'r termau a ddefnyddir yn y byd gwaith;
  • gall y broses asesu fod yn ormodol ac yn aneffeithiol, gyda llawer o ailadrodd;
  • gall sicrwydd ansawdd y broses asesu fod yn anghyson;
  • yn aml, nid yw siaradwyr Cymraeg yn cyflawni tasgau ysgrifenedig yn Gymraeg, hyd yn oed pan maent ar gael, am nad yw'r derminoleg yn rhan o'r Gymraeg 'bob dydd' y maent yn ei siarad. Yn hytrach mae'n iaith y maent yn ei disgrifio'n Gymraeg 'cywir', sy'n anodd ei deall;
  • gall prentisiaethau fod yn rhy fyr – llawer yn fyrrach na'r rheini mewn gwledydd eraill;
  • mae rhai sgiliau, megis gweithio gyda cheblau wedi'u hinswleiddio â mwynau, wedi'u dileu o'r cymwysterau ond mae llawer o filltiroedd o'r ceblau yn cael eu gosod mewn cartrefi ledled y wlad o hyd ac mae angen i drydanwyr newydd eu hyfforddi wybod sut i'w hatgyweirio pan fydd rhywbeth yn mynd o'i le arnynt;
  • nid oes digon yn cael ei wneud mewn ysgolion i roi cyngor ar yr amrywiaeth eang o swyddi sydd ar gael mewn crefftau galwedigaethol, gyda'r pwyslais ar gymwysterau academaidd. Nid ystyrir bod crefftau cystal â nhw.

"Nid yw'r un mater a godwyd yn ein hymchwil yn anorchfygol," meddai Cassy. "Gan eu bod bellach wedi'u dwyn i'n sylw, hyderaf, drwy weithio mewn partneriaeth â phawb sy'n rhan o'r sector, y gallwn ddod o hyd i ffyrdd o ddatrys y materion hyn a gwella'r cymwysterau sydd ar gael yng Nghymru.

"Felly, byddwn yn annog pawb sydd â diddordeb mewn gwella cymwysterau sy'n ymwneud ag adeiladu i gymryd rhan yn ein hymgynghoriad."

Dyma'r ail adolygiad sector y mae Cymwysterau Cymru wedi'i gynnal ers iddo ddechrau ar ei waith yn 2015. Mae'r cyntaf, sef adolygiad o'r sector iechyd, gofal cymdeithasol a gwaith chwarae, wedi arwain at ddull gweithredu mwy penodol, gan leihau nifer y cymwysterau o fwy na 240 i gyfres o ddim ond 19 o gymwysterau o fis Medi 2019.

Cynhelir yr ymgynghoriad rhwng 8 Chwefror a 13 Ebrill a gellir dod o hyd iddo ar wefan Cymwysterau Cymru, lle y gallwch hefyd lawrlwytho copi o'r adroddiad llawn.

I gael rhagor o fanylion, cysylltwch ag Alan Morris ar 01633 373216 neu Jenna Llewellyn ar 01633 373227